روز اهدای خون؛ فرصتی برای نیکی
خانه / مقالات / روز اهدای خون؛ فرصتی برای نیکی
فهرست محتوا
- اهدای خون چیست؟
- مراحل اهدای خون
- هر بار چه میزان خون اهدا میکنید؟
- اهدای خون مستمر
- فواید اهدای خون
- مصرفکنندگان خون در ایران
- کار خیر در روز اهدای خون
سازمان انتقال خون ایران نهم مرداد ماه را روز اهدای خون نامگذاری کرده است. سال ۱۳۵۳ شمسی بود که این سازمان برای سامان دادن به وضعیت آشفته خونرسانی، ترویج فرهنگ اهدای خون و بهبود روند تهیه و تأمین خون و فرآوردههای سالم و رایگان خونی، نهم مرداد را به عنوان روز اهدای خون تعیین کرد.
در نیم قرن گذشته، سازمان انتقال خون ایران مأموریتهای بسیاری در زمینه تأمین خون تعریف و اجرا کرده است: جمعآوری خون، ایجاد پایگاههای ثابت در بیمارستانها و واحدهای سیار برای خون دادن و توزیع خون و فرآوردههای آن در میان مراکز درمانی.
افراد بسیاری با اهدای خون، سازمان انتقال خون را برای رسیدن به اهدافش یاری میکنند. البته در این مسیر، تبلیغات و کمپینهای متعددی که برای آگاهیبخشی و تشویق مردم به اهدای خون توسط ارگانهای مردمنهاد، دولت و خیریهها تشکیل میشوند، بیتأثیر نیستند.
اهدای خون چیست؟
روز اهدای خون فرصت خوبی برای مراجعه به پایگاهها و خوندهی است. اما پیش از اقدام به این عمل خیرخواهانه، بهتر است بدانیم که اهدای خون چیست؟ این کار هنگامی رخ میدهد که یک فرد سالم به طور داوطلبانه مقدار مشخصی از خون خود را در یک مرکز انتقال خون به بیماران هدیه کند. خون اهدا شده پس از انجام آزمایشهای غربالگری و تأیید سلامت برای تهیه فرآوردههای خونی استفاده شده یا به بانک خون مراکز درمانی منتقل و به افراد دیگر تزریق میشود.
مراحل اهدای خون
برای اهدای خون انجام چند کار لازم است:
- ثبتنام در سامانه سازمان انتقال خون
در ابتدا، فرد متقاضی اهدای خون باید در سامانه نوبتدهی اینترنتی انتقال خون به آدرس https://nobatdehi.ibto.ir/ ثبتنام کند. سپس این شخص با وارد کردن مشخصات فردی و اولیه در صف انتقال خون قرار خواهد گرفت.
- غربالگری پزشکی
این غربالگری شامل مصاحبه پزشک و انجام معاینات ساده (اندازهگیری وزن، فشار خون، نبض و درجه حرارت بدن) با هدف تأیید صلاحیت پزشکی اهداکننده است. در این مرحله، پزشک در مورد تاریخچه پزشکی فرد از او سؤالاتی میکند. پاسخگویی صحیح به این پرسشها، منجر به ارتقای سلامت خونهای اهدایی و همچنین حفظ سلامت فرد اهداکننده میشود.
- آزمایش غلظت خون
آزمایش سادهای با نظر پزشک مستقر در واحد اهدای خون، برای اندازهگیری هموگلوبین و غلظت خون انجام میگیرد.
- خودحذفی
در این مرحله، فرد از طریق مطالعه جزوههای ویژه خودحذفی و راهنماییهای پزشک، از مواردی که سلامت خون و فرآوردههای خونی را به خطر میاندازد مطلع خواهد شد تا در صورت هرگونه شک در مورد سلامت خون خود، از اهدای خون انصراف دهد.
- خونگیری
این مرحله شامل استریل کردن ناحیه آرنج، ورود سوزن خونگیری و دریافت خون توسط پزشک است. کل مراحل خونگیری از زمان دراز کشیدن روی تخت تا خارج کردن سوزن خونگیری، حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد.
- نیرو بخشی
این مرحله دقایقی استراحت با همراهی و مراقبت کادر پزشکی از اهداکننده و پذیرایی مختصر با آبمیوه و شیرینی را شامل میشود.
هر بار چه میزان خون اهدا میکنید؟
هنگامی که برای اهدای خون به پایگاههای سازمان انتقال خون مراجعه میکنیم، چه مقدار خون از بدن ما دریافت میشود؟ یک فرد بالغ به طور متوسط 4.5 تا 5.5 لیتر خون دارد. حجم خون جمعآوری شده در بیشتر کشورها، ۴۵۰ میلیلیتر یعنی کمتر از ۱۰ درصد حجم کل خون است. در بعضی کشورها هم ۲۵۰ میلی لیتر خون از داوطلب گرفته میشود.
پس از دریافت خون، بدن انسان مایع از دست رفته را بین ۱۲ تا ۲۴ ساعت جبران میکند. گاهی این زمان تا ۳۶ ساعت هم طول میکشد. میزان گلبول قرمز خون از دست رفته ظرف مدت ۳ هفته و آهن خون طی مدت ۸ هفته جایگزین میشود.
اهدای خون مستمر
اهدای خون مقطعی نیست، همیشه افرادی هستند که به خاطر بیماری یا تصادف به دریافت خون نیاز دارند. به همین دلیل لازم است که اهدای خون در طول زمان به شکل روزانه ادامه پیدا کند. گلبول قرمز فقط ۳۵ روز و پلاکت ۳ روز پس از اهدای خون زنده میمانند و بعد از این مدت نمیتوان از آنها استفاده کرد. هنگامی که مردم به طور منظم خون اهدا کنند، سرویس انتقال خون میتواند جمعآوری خون را به نحوی طراحی کند که همواره مقدار کافی از هر گروه خونی برای رفع نیاز بیماران در دسترس باشد.
در مقاله “کار خیر در ماه محرم” درخصوص مزایای انجام کار خیر در ماه محرم و کمک به نیازمندان بیشتر بخوانید.
فواید اهدای خون
برای اینکه دست کم در روز اهدای خون به این عمل خداپسندانه تشویق شوید، بد نیست بدانید که علاوه بر کسی که خون اهدایی را دریافت میکند، فرد اهداکننده نیز از این کار نفع خواهد برد. از سوی دیگر، اهداکنندگان مستمر خون از دیگر داوطلبان سالمتر هستند زیرا اهدای منظم خون برای بهبود سلامت بسیار مفید است.
- کاهش سطح آهن
آهن مادهای معدنی است که بدن برای تولید گلبولهای قرمز خون به آن نیاز دارد. با این حال، آهن بیش از حد میتواند با تأثیر بر اندامهای مختلف بدن مثل کبد و قلب و نحوه کارکرد آنها، به بدن آسیب برساند.
- شناسایی عوارض جانبی
یک معاینه فیزیکی ساده و تست خون کوتاه قبل از اهدای خون از فرد اهداکننده گرفته میشود. در نتیجه این امکان وجود دارد که در فرآیند اهدای خون، اهداکننده بتواند مشکلات ناشناخته جسمی خود را تشخیص دهد. البته یک فرد هرگز نباید از اهدای خون برای پیدا کردن بیماریهای خطرناک مربوط به خون مانند هپاتیت B، هپاتیت C و یا HIV استفاده کند.
- قلب و سیستم عروقی سالمتر
یکی از مزیتهای مهم اهدای خون، کمک به سلامت سیستم قلب و عروق، کاهش فشار خون و همینطور کم شدن ریسک خطر حملههای قلبی است.
خون از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که تغییر هر یک از آنها میتواند سلامت انسان را به خطر بیاندازد. هموگلوبین یکی از بخشهای مهم خون است که افزایش آن میتواند موجب غلظت خون شود. اهدای خون به کاهش این عارضه کمک چشمگیری میکند. غلظت خون میتواند موجب ایجاد لختههای خونی در رگها شود، مشکلی که عامل اصلی بروز سکتههای قلبی و مغزی است.
به جز این مورد، مبتلایان به هموکروماتوز یا بیشآهنی با مشکل وجود آهن بیش از اندازه در خون مواجه هستند و برای به تعادل رساندن میزان آهن خونشان باید به طور منظم خون اهدا کنند. خوشبختانه این خون برای افراد دیگر مفید است و میتواند به بیماران نیازمند خون تزریق شود.
فقط قلب و عروق نیست که از اهدای خون سود میبرد، کبد نیز عضو دیگری است که اهدای خون میتواند به سلامت آن کمک چشمگیری کند. افراد مبتلا به بیماری به نام هموکروماتوز ارثی، باید به طور منظم، خون بدهند تا از تجمع آهن در کبد و آسیب به این عضو جلوگیری شود.
- یک میان وعده بدون کالری
با هر بار اهدای خون، بدن شما مجبور است خون از دست رفته را دوباره تولید کند و برای این کار باید حدود 500 کالری مصرف کند. بنابراین، به راحتی میتواند برای تجدید قوا یک میانوعده جذاب و خوشمزه نوش جان کنید، بدون اینکه نگران کالری آن باشید.
- بهبود سلامت روانی
اهدای خون نوعی حمایت از دیگران است که میتواند منجر به کاهش اضطراب، احساسات منفی و انزوا، بهبود سلامت جسمی و روانی و ایجاد حس تعلق در فرد اهداکننده شود. اینها فقط گوشههایی از احساس خوشایند کمک به دیگران است، احساساتی که میتواند موجب حال خوب و رضایت از خود شود.
- احساس ارزشمندی
وقتی شما خون اهدا میکنید، با همان یک بار اهدای خون، به سه بیمار که برای زندهماندن به خون نیاز دارند کمک میکنید دانستن اینکه کار شما در بهبود زندگی دیگران نقشی دارد، میتواند استرستان را کاهش دهد و باعث شود که احساس بهتری نسبت به خودتان داشته باشید.
بیشتر بخوانید: فرم دریافت قلک خیریه
مصرفکنندگان خون در ایران
فرقی ندارد در روز اهدای خون اقدام کنید و یا در باقی مواقع سال. در هر حالت این سؤال ممکن است مطرح شود که خون اهداشده چه سرنوشتی پیدا میکند؟ مصرفکنندگان اصلی خون و فرآوردههای آن در ایران:
- بیماران مبتلا به تالاسمی و هموفیلی
- بیماران دیالیزی
- نیازمند به جراحیهای بزرگ (مثل جراحی قلب، کلیه، مغز استخوان و زنان)
- بیماریهای مستعد خونریزی
- نوزادان مبتلا به زردی ناشی از ناسازگاری خون مادر و جنین
- افراد نیازمند به پیوند اعضای بدن
- سوختگیهای شدید
- کمخونیهای مزمن
- انواع سرطان به ویژه در مرحله شیمیدرمانی
کار خیر در روز اهدای خون
در روز اهدای خون، بهتر است به این نکته نیز بپردازیم که اهدای خون، عملی خیرخواهانه است و معمولاً سازمانهای خیریهها برای ترغیب مردم به این کار نیک تلاش میکنند. مؤسسه خیریه نیکان ماموت هم در این روز تلاش کرده است تا با ایجاد فرصتی برای اهدای خون، به این کار شایسته کمک و بهبود بیماران را آسانتر کند.
هر سال هزاران نفر که بخش قابلتوجهی از آنان کودک هستند، به بیماریهای خونی مانند سرطان خون، تالاسمی و … مبتلا میشوند. بیماریهایی که تنها راه درمان قطعی آنها پیوند سلولهای بنیادی خونساز از فرد اهداکننده سازگار است. مشابهت ژنتیکی بیمار با اهداکننده ممکن است بسیار اندک باشد، به همین دلیل همراهی تکتک حامیان میتواند در این زمینه نجاتبخش باشد.
هفته نامه بین المللی همسر